root ئەزاغا ئالماشتۇرۇش ئۈچۈن sudo -i نى كىرگۈزىمىز، چېكىنمەكچى بولساق exit نى ئىشلىتىمىز.

pwd نۆۋەتتىكى مۇندەرىجىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ، يەنى pwd = print working directory

ls مۇندەرىجىدىكى ھۆججەت تىزىملىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ

cp ھۆججەت كۆچۈرۈش

cp -r ھۆججەت قىسقۇچ كۆچۈرۈش تارماق مۇندەرىجە ۋە ھۆججەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ

rm ھۆججەت ئۆچۈرۈش

rm -r مۇندەرىجە ئۆچۈرۈش، تارماق مۇندەرىجە ۋە ھۆججەتلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ

rmdir قۇرۇق ھۆججەت قىسقۇچنى ئۆچۈرۈش

mv ھۆججەتنى يۆتكەش ياكى قايتا ئىسىم قويۇش

cd مۇندەرىجىگە كىرىش

cd / غول مۇندەرىجىگە كىرىش

cd ~ ئىشلەتكۈچى ئەزانىڭ home مۇندەرىجىسىگە كىرىش

cd - ئالدىنقى قېتىم زىيارەت قىلغان مۇندەرىجىگە قايتىش

cd .. ئۈستۈنكى دەرىجىدىكى مۇندەرىجىگە كىرىش

man مەلۇم بىر بۇيرۇقنىڭ manul نى كۆرسىتىش

df ھۆججەت سېستىمىسىنىڭ بوشلۇق ئۇچۇرىنى كۆرسىتىش

df -h تا M ياكى G بىرلىكى ئارقىلىق ھۆججەت سېستىمىسى بوشلۇقىنىڭ ئۇچۇرىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ -h نىڭ مەنىسى

human-readable

du مۇندەرىجىنىڭ بوشلۇق ئىشلىتىش ئۇچۇرىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ

du -sh /media/floppy
-sنىڭ مەنىسى summary -h نىڭ مەنىسى بولسا يۇقىرىدا تىلغا ئالغاندەك human-readable

ifconfig سېستىما تورىنى كۆرسىتىش

xxx يۇمتالىنىڭ قاچىلاش مەزمۇنىنى كۆرۈش:

dpkg -L xxx

يۇمتال ئامبىرىدىكى يۇمتالنى ئىزدەش:

apt-cache search

ياكى
aptitude search ھۆججەت بوغچىسى

ھۆججەتنىڭ قايسى بوغچىغا تەۋەلىكىنى ئىزدەش:

dpkg -S filename

ياكى

apt-file search filename

يۇمتال xxx نىڭ قايسى بوغچىغا بېقىنىدىغانلىقىنى تەكشۈرۈش:

apt-cache depends xxx

يۇمتال xxx غا قايسى بوغچىلارنىڭ بېقىنىدىغانلىقىنى تەكشۈرۈش:

apt-cache rdepends xxx

ئوپتىك دېسكا مەنبەسى قوشۇش:

sudo apt-cdrom add

سېستىما دەرىجىسىنى يۇقىرىلىتىش:

sudo apt-get update;sudo apt-get dist-upgrade

ئۆچۈرۈلگەن بوغچىدىكى قالدۇق سەپلىمە ھۆججەتلىرىنى تازىلاش:

dpkg -l |grep ^rc|awk '{print $2}' |sudo xargs dpkg -P

يۈرگۈزۈلگەندە h كەملىكنى ئاپتوماتىك بىر تەرەپ قىلىش:

sudo auto-apt run ./configure

يۇمتال قاچىلانغان ۋاقىتتا چۈشۈرۈلگەن بوغچىنىڭ ۋاقىتلىق ساقلاش مۇندەرىجىسىنى كۆرۈش:

ls /var/cache/apt/archives

نۆۋەتتىكى سېستىمىغا قاچىلانغان بارلىق بوغچا تىزىملىكىنى زاپاس ساقلاش:

dpkg --get-selections | grep -v deinstall > ~/somefile

زاپاسلانغان قاچىلاش بوغچىسىدىكى مۇندەرىجىدىن بارلىق بوغچا مەزمۇنىنى ئەسلىگە قايتۇرۇش:

dpkg --set-selections < ~/somefile;sudo dselect

كونا نەشىردىكى يۇمتال بۇففېرلىرىنى تازىلاش:

sudo apt-get autoclean

بارلىق يۇمتاللارنىڭ بۇففېرىنى تازىلاش:

sudo apt-get clean

سېستىما قايتا ئىشلەتمەيدىغان يېتىم يۇمتاللارنى ئۆچۈرۈش:

sudo apt-get autoremove

بوغچىنىڭ مۇلازىمىتىردىكى ئادرىسىنى كۆرۈش:

apt-get -qq --print-uris install ssh | cut -d' -f2

ئىچكى قۇرۇلمىسىنى كۆرۈش:

uname -a

Ubuntu نەشىر ئۇچۇرىنى كۆرۈش:

cat /etc/issue ياكى lsb_release -a

ئىچكى قۇرۇلمىدا قاچىلانغان بۆلەكنى كۆرۈش:

lsmod

PCI ئەسلىھەسىنى كۆرۈش:

lspci

USB ئەسلىھەسىنى كۆرۈش:

lsusb -v

تور كارتا ھالىتىنى كۆرۈش:

sudo ethtool eth0

CPU ئۇچۇرىنى كۆرۈش:

cat /proc/cpuinfo

نۆۋەتتىكى قاتتىق دىتال ئۇچۇرىنى كۆرسىتىش:

sudo lshw

سېستىما يۈرگۈزۈلگەن ۋاقىتنى كۆرۈش:

uptime

قاتتىق دېسكىنىڭ رايونغا ئايرىلىش ئەھۋالىنى كۆرۈش:

sudo fdisk -l

 

 

 

 

 

ئالاھىدە ئەسكەرتىش : بېكىتىمىز ئەسەرلىرى (دەرسلىك، ماقالە، تەرجىمە، يۇمشاق دېتال قاتارلىقلار) باشقا تور بېكەتلەردە ئېلان قىلىنماقچى بولسا، چوقۇم مەنبەسى، ئاپتورى، تەرجىمە ئاپتورى، تەييارلىغۇچى قاتارلىق ئىگىدارچىلىق ھوقۇقىغا ئائىت ئۇچۇرلار ئېنىق ئەسكەرتىلگەن ھالدا ئېلان قىلىنىشىنى قەتئىي تەلەپ قىلىمىز.